Concrete Sea Monsters

Vandaag de dag zijn de overblijfselen daarvan nog volop aanwezig. Vooral bij laagwater worden ze zichtbaar. Massieve brokken beton steken boven het zand uit, terwijl andere half onder het strand zijn verdwenen. Sommige bunkers staan nog overeind, andere zijn uiteengevallen in losse stukken beton. De zee, de wind en het voortdurend verschuivende zand hebben hier hun werk gedaan.

Voor ons zijn het fascinerende onderwerpen om te fotograferen. De bunkers hebben iets ongenaakbaars, maar tegelijkertijd vertellen de afgebrokkelde muren en verweerde oppervlakken een verhaal van verval. Wat ooit zorgvuldig werd gebouwd om een vijand tegen te houden, is nu zelf overgeleverd aan de elementen.

Een bijzonder detail tijdens ons verblijf: onze camper stond geparkeerd boven op een van deze bunkers. We sliepen dus letterlijk boven op de geschiedenis. Waar ooit Duitse soldaten de kust bewaakten, stonden nu onze fietsen, camera's en camper. Een merkwaardige gedachte, als je er even bij stilstaat.

Zeemonsters van beton

Een van de opvallendste locaties ligt bij Grande Côte. Hier werd in 1943 de Duitse kustbatterij Gi 11 ‘Gleiwitz’aangelegd, als onderdeel van de Atlantikwall. De batterij lag boven op de duinen en maakte deel uit van de kustverdediging rond Royan.

De Franse fotograaf en geschiedenisliefhebber Thierry Montoy beschrijft de huidige situatie treffend:

“Tegenwoordig zijn de bouwwerken door de jaren heen, als gevolg van het verschuiven van de duinen, naar beneden gegleden. Als enorme zeemonsters van beton worden ze bij iedere vloed opnieuw door de oceaan gegrepen.”

Een betere omschrijving is nauwelijks denkbaar. De bunkers lijken op gestrande monsters, waarvan de massieve betonnen lichamen langzaam uit elkaar vallen. Het is een bijzonder gezicht om ze daar te zien liggen, met de duinen op de achtergrond en de oceaan die bij vloed steeds dichterbij komt.

De Marine-Artillerie-Abteilung 284

Achter deze verdedigingswerken zat een omvangrijke militaire organisatie. Een belangrijke rol was weggelegd voor de Marine-Artillerie-Abteilung 284 (MAA 284), een Duitse kustartillerie-eenheid van de Kriegsmarine die in december 1940 in Royan werd opgericht.

De eenheid bemande verschillende kustbatterijen en commandoposten rond Royan en de monding van de Gironde. De opstelling was strategisch gekozen. De verschillende batterijen konden elkaar aanvullen en schepen die de riviermonding naderden vanuit meerdere richtingen onder vuur nemen.

Zware kanonnen stonden opgesteld bij onder meer La Coubre en langs de Gironde. Samen vormden ze een verdedigingslinie die de toegang tot de rivier moest afsluiten. De bunkers die we nu op het strand tegenkomen, waren onderdeel van dat grotere geheel.

De commandopost van MAA 284 bevond zich bij Puits de l’Auture, in Saint-Palais-sur-Mer. De Duitsers noemden dit steunpunt Stützpunkt 13 ‘Wilhelmshafen’. De eenheid stond onder bevel van Korvettenkapitän Hermann Haueisen.

Maar de oorlog liep ten einde. Vanaf 1944 raakte Royan geïsoleerd, als onderdeel van de Duitse vesting die bekendstond als de Poche de Royan. In april 1945 volgde de geallieerde aanval. Na zware gevechten viel de Duitse verdediging uiteen. De resterende Duitse troepen in Royan capituleerden op 17 april.

Interieur van een bunker

Wat blijft, is het beton

De kanonnen zijn verdwenen, de soldaten zijn al lang weg. Van de militaire functie is weinig meer over. Toch zijn de bunkers nog altijd nadrukkelijk aanwezig in het landschap.

Juist dat contrast maakt deze plek zo bijzonder. De bouwwerken zijn ontworpen om weerstand te bieden aan de vijand, maar uiteindelijk blijken ze niet bestand tegen de krachten van de natuur. Het beton brokkelt af, het zand verschuift en de zee neemt langzaam bezit van wat ooit van haar werd afgeschermd.

Dit is geen gewone bunker en ook niet de eigenlijke geschutsbunker. Het is het restant van een Regelbau 637, een vuurleidings-/meetpost voor de kustartillerie.

Bij Gi 11 stonden twee R669 geschutsbunkers met 7,5-cm-kanonnen. De R637 lag daarbij als observatie- en vuurleidingspost en hielp het vuur van de kanonnen te richten.

Voor wie van fotografie houdt, is het een landschap vol verhalen. Niet alleen over oorlog, maar ook over tijd, verval en de voortdurende verandering van de kust.

En terwijl wij over het strand lopen, doet de zee waar ze dat al eeuwen doet: komen en gaan.

Bij iedere eb verschijnen de bunkers opnieuw.

Herman