Near Jermuk, Armenia, lies a forgotten piece of Soviet history: the Yeghegnadzor Knitting Factory. Founded in 1978 and abandoned in the 1990s, the factory remains almost exactly as it was when production came to an end. Hayk, the Armenian owner, still keeps a watchful eye on the site while running a workshop next door. We visited the factory in 2024. The premises are securely closed off, and we paid a small entrance fee to gain access to this remarkable place.
Binnenkomst in een tijdcapsule
Wanneer je de fabriek binnenkomt, word je getroffen door een lichte, grote hal vol rijen machines en een doodse stilte. De tijd heeft stilgestaan hier; spinrag hangt nu overal. Het is moeilijk te bevatten dat hier ooit 3000 mensen werkten. De machines staan georganiseerd per functie, terwijl pin-up foto’s nog in kastjes achterblijven alsof de werknemers plotseling vertrokken zijn. Met wat fantasie hoor je de productie weer opstarten: klossen garen draaien, sleutels en gereedschap worden gebruikt, en de hal vult zich langzaam met leven. De oude tijden herleven in mijn fantasie.
Korte historie
Naast kindersweaters en ondergoed produceerde de fabriek ook handschoenen en sokken voor het leger. Elke dag arriveerden 20 ton stoffen vanuit de Oeral, en om de drie dagen vertrok een container met twintig ton handschoenen per trein naar een militaire faciliteit in Moskou. Daar werden de producten herverdeeld over defensie-eenheden door het hele land. Volgens Hayk was dit de enige fabriek in de USSR die handschoenen leverde aan het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
Belangrijkste feiten:
- Opgericht in Sovjettijd
- Belangrijke lokale werkgever; meer dan 4000 werknemers in 3 locaties
- Gesloten begin 21e eeuw
- Machines en gereedschap nog aanwezig
De sfeer nu
Lange rijen machines domineren de hal, met klossen garen en spinrag ertussen. In een hoek ligt een grote kluwen garen; abrupt achtergelaten. Overal liggen documenten in het Armeens, moeilijk te lezen, en hints van de grote productie: vlakke en ronde gebreide lappen, die later werden geknipt en genaaid tot truien, wanten, mutsen en hoeden.
Op een tafel ligt een kleurrijke verzameling van de gemaakte producten. De bovenverdieping is misschien nog indrukwekkender: een compleet ingericht bureau, een rode telefoon, een oude Sovjet‑telmachine, een portret van Lenin en een soldatenboekje van een medewerker uit 1930. Aan de wand hangt een eregalerij van medewerkers.
Oude tijden herleven.
Hayk heeft ervoor gekozen de fabriek te behouden in de hoop dat hij haar ooit weer in gebruik kan nemen. Met schoon stof, herstelde elektriciteit en kennis van toen, zou de productie opnieuw kunnen starten. Toch laat deze verlaten hal ook de vergankelijkheid zien: de machines zijn verouderd, er is veel personeel nodig, de kennis is verdwenen, en de klanten zijn niet meer. De USSR bestaat niet meer, de producten zijn gedateerd, en goedkope concurrentie uit bijvoorbeeld China maakt herstart commercieel lastig.
Toch voelt de fabriek als een monument uit een vorige eeuw, een tijdcapsule vol verhalen, herinneringen en de echo’s van een industriële wereld die niet meer bestaat.
Bijzonder om met de eigenaar te praten en zijn verhalen te horen over de gloriedagen van zijn bedrijf, de huidige situatie en zijn verwachtingen. Dit geeft wel een extra dimensie een dit bezoek
Herman
